Ένα βαρύ οικονομικό και περιβαλλοντικό τίμημα καταγράφει η Ευρώπη μετά από σειρά διαδοχικών καυσώνων και ακραίων πυρκαγιών, που οι ειδικοί χαρακτηρίζουν πλέον megafires. Σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times, οι πυρκαγιές και τα κύματα καύσωνα που σαρώνουν την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ισπανία και άλλες περιοχές έχουν ήδη κοστίσει φέτος περισσότερα από 3 δισ. ευρώ, με σχεδόν πέντε εκατομμύρια στρέμματα (500.000 εκτάρια) να έχουν γίνει στάχτη μόλις τους δύο πρώτους μήνες της αντιπυρικής περιόδου. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο.
- Το κόστος αγγίζει τα 3,1 δισ. ευρώ μόνο για τις πέντε πλέον πληγείσες χώρες της Ευρωζώνης, μεταξύ των οποίων η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Ρουμανία.
- Οι εποχιακές προβλέψεις δείχνουν Αύγουστο «θερμότερο από το κανονικό» σε όλη την Ευρώπη, με το ισχυρότερο σήμα καύσωνα στη Μεσόγειο και τη νοτιοανατολική Ευρώπη.
- Η Ελλάδα προειδοποιεί για μια «νέα εποχή» πυρκαγιών εξαιτίας των κλιματικών συνθηκών.
Το τίμημα ξεπερνά ήδη τις μέσες ετήσιες εκτιμήσεις της ΕΕ
Οι εκτιμήσεις των FT βασίζονται στη μεθοδολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αποτυπώνουν το κόστος «αποκατάστασης» των καμένων εκτάσεων — έναν τρόπο μέτρησης της οικονομικής τους αξίας. Το ποσό των 3,1 δισ. ευρώ ξεπερνά κατά πολύ τη μέση ετήσια εκτίμηση των 2,5 δισ. ευρώ που η Κομισιόν υπολογίζει για το σύνολο της ΕΕ. Ο πραγματικός αντίκτυπος, ωστόσο, αναμένεται πολύ υψηλότερος, καθώς ασφαλιστικές, νοικοκυριά και επιχειρήσεις εξακολουθούν να αποτιμούν ζημιές σε περιουσίες, καλλιέργειες και τουρισμό.
Η κλιματική οικονομολόγος Σάρα Μάγιερ, του Ελβετικού Ομοσπονδιακού Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Ζυρίχης (ETH Zurich), επισημαίνει ότι το κόστος και μόνο των πυρκαγιών θα μπορούσε να είναι υπερτριπλάσιο του μέσου όρου των 2,1 δισ. ευρώ σε απώλεια ΑΕΠ που είχε υπολογίσει για τις περιφερειακές οικονομίες Πορτογαλίας, Ισπανίας, Ιταλίας και Ελλάδας για την περίοδο 2011–2018. «Αν οι πυρκαγιές φτάσουν τελικά στις πόλεις, το κόστος θα είναι πολύ, πολύ μεγαλύτερο», προειδοποιεί.
Στην Ισπανία, όπου έχουν καεί φέτος περίπου 206.000 εκτάρια σύμφωνα με το σύστημα Copernicus, ο οικονομικός αντίκτυπος του 2022 είχε φτάσει τα 7,1 δισ. ευρώ — περίπου το 4,5% του ΑΕΠ της χώρας, όπως αναφέρει ο οικονομολόγος Εμίλιο Βιθουέτε Λουθιάνο του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης.
Γιατί οι megafires είναι διαφορετικές από ό,τι ξέραμε
Το ελληνικό υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας προειδοποιεί ότι η χώρα και η Ευρώπη αντιμετωπίζουν μια «νέα εποχή» πυρκαγιών. Οι megafires, όπως αυτή που έπληξε πρόσφατα περιοχές της Βοιωτίας και της Αττικής, εξαπλώνονται ταχύτατα επειδή η ξηρή βλάστηση έχει εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα υγρασίας λόγω των ακραίων θερμοκρασιών και της παρατεταμένης ανομβρίας. Καίνε με εξαιρετική ένταση, εκτοξεύοντας καύτρες εκατοντάδες μέτρα μπροστά από το μέτωπο και ξεπερνώντας αντιπυρικές ζώνες που παλαιότερα σταματούσαν τη φωτιά.
Κατά το Copernicus, οι καμένες εκτάσεις στην ΕΕ είχαν ξεπεράσει τα 460.000 εκτάρια από τις αρχές του έτους — ποσό που, όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, είναι περισσότερο από διπλάσιο του μέσου όρου της τελευταίας εικοσαετίας, με την Ευρώπη να θερμαίνεται ταχύτερα από κάθε άλλη ήπειρο.
Οι προβλέψεις δείχνουν κι άλλη ζέστη τον Αύγουστο
Η ανακούφιση δεν φαίνεται κοντά. Σύμφωνα με την Ιωάννα Βεργίνη, ιδρύτρια της πλατφόρμας μετεωρολογικών προβλέψεων WFY24, όλες οι εποχιακές προβλέψεις δείχνουν Αύγουστο θερμότερο από το κανονικό σε ολόκληρη την Ευρώπη, με το ισχυρότερο σήμα καύσωνα στη Μεσόγειο. Στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τη Νάπολη, τη Ρώμη, τη Βαρκελώνη και άλλες πόλεις οι θερμοκρασίες προβλέπεται να παραμένουν πάνω από τους 20 °C κάθε νύχτα — «τροπικές νύχτες» που αυξάνουν τον κίνδυνο θερμικής καταπόνησης, ιδίως στις ευάλωτες ομάδες. Ακόμη και βορειότερα, η βρετανική Met Office προειδοποιεί για μέγιστες έως 35 °C.
Πρόληψη, ελικόπτερα Erickson και νέες τεχνολογίες
Την ώρα που τα παραδοσιακά μέσα δυσκολεύονται, η συζήτηση στρέφεται στην πρόληψη και την τεχνολογία. Στην Ισπανία έχει ξεσπάσει έντονη διαμάχη, καθώς οι δαπάνες πρόληψης υποχώρησαν από 364 εκατ. ευρώ το 2009 σε 144 εκατ. ευρώ το 2024, ενώ το κόστος κατάσβεσης εκτιμάται περίπου στα 19.000 ευρώ ανά εκτάριο.
Στην Ελλάδα, κυβερνητικές πηγές αποδίδουν τη διαχείριση της πυρκαγιάς σε Αττική και Βοιωτία στα πυροσβεστικά ελικόπτερα Erickson, που μπορούν να επιχειρούν παρά τους ισχυρούς ανέμους, όταν τα αεροσκάφη δεν μπορούσαν. Κοντά στην Οινόη και τη Βένιζα εγκαταστάθηκαν τρεις μεταλλικές δεξαμενές χωρητικότητας 25 έως 100 κυβικών μέτρων για συνεχή ανεφοδιασμό. Παράλληλα, το πρόγραμμα πρόληψης «Αντinero» υλοποίησε έργα δασικής διαχείρισης στην περιοχή του Πόρτο Γερμενό την περίοδο 2023–2025, με εννέα συμβάσεις και τελικό κόστος άνω των 19,1 εκατ. ευρώ.
Διεθνώς, η βιομηχανία τεχνολογίας αναπτύσσει νέα «όπλα»: σμήνη drones με θερμικές κάμερες, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης όπως το Google FireSat για την πρόβλεψη της εξάπλωσης, δορυφόρους νέας γενιάς που εντοπίζουν φωτιές λίγων τετραγωνικών μέτρων, αυτόνομα εναέρια μέσα, ρομπότ πυρόσβεσης, νέα επιβραδυντικά υλικά και «ψηφιακά δίδυμα» των δασών για δοκιμή επιχειρησιακών σεναρίων.
Οι επιπτώσεις δεν σταματούν στις καμένες εκτάσεις. Τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα υδάτων στον Δούναβη απειλούν με αναστολή λειτουργίας τον πυρηνικό σταθμό της Ουγγαρίας, ενώ η Ρουμανία αναγκάστηκε να θέσει εκτός λειτουργίας τον έναν από τους δύο αντιδραστήρες του σταθμού Τσερναβόντα. Στη Γαλλία, οι αμπελώνες του Μπορντό έχουν γλιτώσει σε μεγάλο βαθμό, αλλά παραμένει άγνωστο αν η αποτύπωση του καπνού στα σταφύλια θα πλήξει τη σοδειά.
Πιστεύετε ότι η Ελλάδα και η Ευρώπη επενδύουν αρκετά στην πρόληψη και τις νέες τεχνολογίες απέναντι στις megafires; Πείτε μας τη γνώμη σας.
