Νέα κλιμάκωση της ρητορικής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης σημειώθηκε τη Δευτέρα, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε «απίστευτα διπρόσωπη» την ιρανική ηγεσία και προειδοποίησε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ θα διατηρηθεί έως ότου το Ιράν δεχθεί «συμφωνία ή ολοκληρωτική παράδοση». Οι δηλώσεις ήρθαν λίγο μετά την ανακοίνωσή του ότι νέος γύρος διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου —ο οποίος ξεκίνησε τον Φεβρουάριο— θα άρχιζε την ίδια ημέρα, τη στιγμή που η Τεχεράνη διέψευδε ότι βρίσκεται σε απευθείας συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
- Ο Τραμπ κάλεσε το Ιράν να επιλέξει μεταξύ «συμφωνίας ή ολοκληρωτικής παράδοσης».
- Η Τεχεράνη λέει ότι δεν διαπραγματεύεται με τις ΗΠΑ, αλλά με το Ομάν και άλλες χώρες.
- Ιράν και Ομάν σχεδιάζουν προσωρινή θαλάσσια διαδρομή στα Στενά του Ορμούζ.
Η ανάκληση της απειλής για βομβαρδισμούς προηγήθηκε
Το σκηνικό είχε στηθεί το Σαββατοκύριακο. Ακολουθώντας τακτική που επαναλαμβάνει από την έναρξη του πολέμου πριν από πέντε μήνες, ο Τραμπ είχε απειλήσει το Ιράν με «μαζικούς βομβαρδισμούς», μιλώντας μάλιστα για ένα σχέδιο που, όπως είπε, θα ήταν «η μεγαλύτερη επίθεση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Την Κυριακή, ωστόσο, ανακάλεσε αιφνιδίως το σχέδιο, δηλώνοντας ότι επέλεξε να δώσει περισσότερο χρόνο στη διπλωματία αφού άκουσε τους συμμάχους του στον Κόλπο —Κατάρ, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα— καθώς και Ιρανούς αξιωματούχους.
Η ανάρτηση που πυροδότησε τη νέα ένταση
Στην ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η ιρανική πλευρά ζήτησε τη συνάντηση —«κάποιοι θα έλεγαν ικετεύουν»— και στη συνέχεια ανακοίνωσε δημόσια ότι δεν διεξάγεται καμία συζήτηση και ότι ασχολείται μόνο με το Ομάν.
«Τίποτα δεν περνάει στο Ιράν, εκτός αν το θέλουμε εμείς, και τίποτα δεν θα περάσει, εκτός αν επιτευχθεί συμφωνία ή ολική παράδοση», έγραψε ο Τραμπ.
Ο πρόεδρος αμφισβήτησε τους ιρανικούς ισχυρισμούς περί ελέγχου των Στενών του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι η ναυσιπλοΐα βρίσκεται υπό τον πλήρη έλεγχο του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, μέσω ενός αποκλεισμού που περιέγραψε ως «Ατσάλινο Τείχος». Επανέλαβε επίσης την πάγια θέση της Ουάσιγκτον ότι «το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο».
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους κρισιμότερους θαλάσσιους διαδρόμους παγκοσμίως: πριν από τον πόλεμο, από εκεί περνούσε περίπου το ένα πέμπτο του παγκοσμίως εμπορευόμενου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επέμεινε ότι ακολουθεί πολλαπλά διπλωματικά κανάλια. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαΐ δήλωσε ότι η χώρα συνομιλεί με «το Ομάν, χώρες της περιοχής και χώρες εκτός περιοχής» για την αποκλιμάκωση, τονίζοντας ότι «όσο συνεχίζεται ο θαλάσσιος αποκλεισμός, τίποτα ουσιαστικό δεν θα αλλάξει στα Στενά του Ορμούζ».
Νέα θαλάσσια διαδρομή και διπλωματικές επαφές στο προσκήνιο
Στο επόμενο διάστημα, το βλέμμα στρέφεται σε δύο μέτωπα. Το πρώτο είναι η θαλάσσια διαδρομή που διαπραγματεύονται Ιράν και Ομάν: σύμφωνα με την Τεχεράνη, το σχέδιο προβλέπει τα πλοία να εισέρχονται στα Στενά από βόρεια διαδρομή μέσω ιρανικών χωρικών υδάτων και να επιστρέφουν από νότια διαδρομή μέσω των υδάτων του Ομάν. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, που επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον ομόλογό του Μπαντρ αλ-Μπουσάιντι, δήλωσε ότι οι επαφές με τη Μουσκάτ «βρίσκονται στον δρόμο για την ολοκλήρωσή τους».
Το δεύτερο μέτωπο είναι το Πακιστάν, που είχε μεσολαβήσει για εκεχειρία στην αρχή του καλοκαιριού και διατηρεί δίαυλο τόσο με την Τεχεράνη όσο και με την Ουάσιγκτον. Ο Ιρανός υπουργός Βιομηχανίας, Ορυχείων και Εμπορίου Μοχάμαντ Ατάμπακ μετέβη στο Ισλαμαμπάντ για τη μεικτή εμπορική επιτροπή Ιράν-Πακιστάν και συνάντηση με τον πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ, με στόχο τη διοχέτευση περισσότερων ιρανικών εμπορευματοκιβωτίων μέσω πακιστανικών λιμανιών. Ο Πακιστανός υπουργός Εξωτερικών Μοχάμαντ Ισάκ Νταρ κάλεσε τον Αραγτσί στο Ισλαμαμπάντ «το συντομότερο δυνατόν».
Αργότερα, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ επέμεινε ότι οι συνομιλίες διεξάγονται «αυτή τη στιγμή», κατόπιν αιτήματος της Τεχεράνης, και τις χαρακτήρισε «τελευταία ευκαιρία» για το Ιράν να υπογράψει μια καλή συμφωνία. Άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο τα Στενά να ανοίξουν εκ νέου «ακόμη και αύριο», επαναλαμβάνοντας πάντως ότι δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να χρεώνει τέλη στα διερχόμενα πλοία.
Πιστεύετε ότι η νέα διπλωματική κινητικότητα μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική αποκλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ ή πρόκειται για ακόμη έναν κύκλο πιέσεων; Πείτε μας τη γνώμη σας.
