Πυρκαγιές καίνε σε Βόρεια Αμερική και Ευρώπη, φονικοί καύσωνες «στρατοπεδεύουν» πάνω από πόλεις και οι ωκεανοί του πλανήτη είναι οι θερμότεροι που έχουν καταγραφεί ποτέ για αυτήν την εποχή του χρόνου. Κι όμως, σύμφωνα με κλιματολόγους, το καλοκαίρι του 2026 δεν σπάει (ακόμη) ρεκόρ. Μέχρι στιγμής πρόκειται μόλις για το τρίτο θερμότερο έτος, πίσω από το 2024 και το 2025. Ο συνδυασμός της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης με ένα ενισχυόμενο Ελ Νίνιο, όμως, αυξάνει τις πιθανότητες το 2026 να στεφθεί τελικά το θερμότερο έτος στα χρονικά.
- Το 2026 είναι μέχρι τώρα το τρίτο θερμότερο έτος, πίσω από 2024 και 2025.
- Οι επιστήμονες υπολογίζουν αυξανόμενες πιθανότητες να ξεπεράσει το 2024 μέχρι το τέλος του έτους.
- Το φετινό καλοκαίρι αποδίδεται στην κλιματική αλλαγή, όχι στο Ελ Νίνιο, του οποίου οι επιπτώσεις δεν έχουν ακόμη εκδηλωθεί.
Τι συμβαίνει: τα ρεκόρ ξεκινούν από τους ωκεανούς
Η ημερήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας εξίσωσε τα επίπεδα του 2024 από τον Μάιο, ενώ από τον Ιούνιο καταγράφει σχεδόν καθημερινά νέα ρεκόρ. Καθώς οι ωκεανοί καλύπτουν πάνω από το 70% της επιφάνειας του πλανήτη, υπάρχει συνήθως καθυστέρηση περίπου ενάμιση μήνα ανάμεσα στην εμφάνιση της θερμότητας στη θάλασσα και στην αποτύπωσή της στη μέση παγκόσμια θερμοκρασία, εξηγεί ο James Hansen, πρώην κορυφαίος κλιματολόγος της NASA. Κατά την ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus, περίπου το 82% της επιφάνειας των ωκεανών βιώνει φέτος θαλάσσιους καύσωνες.
«Ο κόσμος τώρα καίγεται ξανά από την κλιματική αλλαγή, με τρόπο που είναι ολοένα δυσκολότερο να αγνοηθεί», λέει ο κλιματολόγος Zeke Hausfather του Berkeley Earth. «Θα συνεχίσει να χειροτερεύει.»
Οι πιθανότητες για έτος-ρεκόρ αυξάνονται μήνα με τον μήνα
Ο Hausfather υπολόγισε ότι υπάρχει 35% πιθανότητα το 2026 να ξεπεράσει το 2024 ως το θερμότερο έτος στα χρονικά — ποσοστό που ανεβάζει σχεδόν κάθε μήνα, από μόλις 7% τον Μάρτιο. Ο Hansen, που έχει χαρακτηριστεί «νονός» της κλιματικής επιστήμης, προβλέπει ότι το 2026 θα προσπεράσει το 2024 στο τέλος της χρονιάς.
Οι εκτιμήσεις δεν είναι ομόφωνες. Πριν από περίπου έναν μήνα, η αμερικανική υπηρεσία NOAA προέβλεπε 66% πιθανότητα το 2026 να είναι το τέταρτο θερμότερο έτος και μόλις 0,1% να βγει πρώτο. Ο επικεφαλής παρακολούθησης της NOAA, Russell Vose, ανέφερε ότι αυτές οι πιθανότητες θα αυξηθούν όταν ολοκληρωθεί η ανάλυση των στοιχείων του Ιουλίου. Ακόμη κι αν φέτος καταρριφθεί το ρεκόρ, οι επιστήμονες συμφωνούν ότι το 2027 είναι σχεδόν βέβαιο πως θα ξεπεράσει κάθε σύγχρονο έτος σε ζέστη.
Γιατί έχει σημασία: το Ελ Νίνιο δεν φταίει για το φετινό καλοκαίρι
Το Ελ Νίνιο είναι μια φυσική, προσωρινή θέρμανση τμημάτων του ισημερινού Ειρηνικού, που ανεβάζει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη και διαταράσσει τα ακραία καιρικά φαινόμενα παγκοσμίως. Οι περισσότερες προβλέψεις το θέλουν να γίνει το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί. Οι επιστήμονες, όμως, τονίζουν ότι οι επιπτώσεις του δεν εκδηλώνονται παρά σε λίγους μήνες — άρα οι φετινές πυρκαγιές, οι καύσωνες και τα ακραία φαινόμενα δεν οφείλονται σε αυτό.
«Ο κινητήριος παράγοντας της ρεκόρ ζέστης είναι η κλιματική αλλαγή στο υπόβαθρο. Και είναι πολύ, πάρα πολύ μεγαλύτερη συνεισφορά από ό,τι το Ελ Νίνιο, που προσθέτει μόλις ένα με δύο δέκατα του βαθμού πάνω στη μακροπρόθεσμη τάση», λέει ο Zachary Labe του Climate Central. Το Ελ Νίνιο πάντα απελευθερώνει συσσωρευμένη θερμότητα από τον ωκεανό — όμως, καθώς τα αέρια του θερμοκηπίου παγιδεύουν θερμότητα και το 90% της καταλήγει στις θάλασσες, υπάρχει πλέον περισσότερη ζέστη προς απελευθέρωση.
Ο Hansen προσθέτει ότι η υπερθέρμανση επιταχύνεται: η μείωση της παραδοσιακής βιομηχανικής ρύπανσης —που δημιουργεί αιθαλομίχλη και ψύχει τον πλανήτη, «καλύπτοντας» μέρος της θέρμανσης— αφήνει να φανεί περισσότερη από την υπερθέρμανση, ενώ το κλίμα ίσως αντιδρά στα αέρια του θερμοκηπίου εντονότερα από όσο ανέμεναν οι επιστήμονες.
Τι σημαίνει για την καθημερινότητα: καύσωνες που δεν αφήνουν ύπνο
Οι φετινοί καύσωνες έπληξαν σκληρά περιοχές ασυνήθιστες σε ακραία ζέστη και έγιναν ιδιαίτερα αισθητοί τη νύχτα, δυσκολεύοντας τον ύπνο και πλήττοντας την υγεία και την παραγωγικότητα, σημειώνει η Samantha Burgess της Copernicus. Στην Ευρώπη σημειώθηκε «εξαιρετικός» καύσωνας τον Μάιο, ένας ακόμη τον Ιούνιο, δύο τον Ιούλιο και άλλος ένας σε εξέλιξη σε Γαλλία και Ισπανία.
«Οι ευρωπαϊκοί καύσωνες δεν είναι μεμονωμένοι. Υπήρξαν σοκαριστικοί καύσωνες στη Βόρεια Αμερική, στη Νότια Αμερική, καταστροφικοί καύσωνες στην Ινδία», τόνισε η Burgess. «Πάντα υπάρχει καύσωνας κάπου στον κόσμο — αυτό που είναι πολύ ασυνήθιστο φέτος για την Ευρώπη είναι η συχνότητα και η έκτασή τους.»
Ο κλιματολόγος Michael Oppenheimer του Πανεπιστημίου Πρίνστον σημειώνει ότι αυτά ακριβώς είχαν προειδοποιήσει οι επιστήμονες: «Δεν αμφισβητείται ότι η κλιματική αλλαγή έχει αυξήσει τον κίνδυνο πυρκαγιών ούτε ότι έχει αυξήσει την πιθανότητα πραγματικά καυτών, άσχημων, ακόμη και πρωτοφανών καλοκαιριών σε όλον τον κόσμο.»
Πώς βιώσατε φέτος τη ζέστη στη δική σας περιοχή; Μοιραστείτε στα σχόλια τι σας ανησυχεί περισσότερο για τα καλοκαίρια που έρχονται.
