Μια δίαιτα πλούσια σε αργινίνη, ένα κοινό αμινοξύ που το σώμα παράγει από μόνο του και προσλαμβάνει και από πολλές πρωτεϊνούχες τροφές, ίσως βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να εντοπίζει κρυμμένα καρκινικά κύτταρα και να αντιμετωπίζει ιογενείς λοιμώξεις. Αυτό υποστηρίζει νέα μελέτη της ερευνητικής ομάδας του Sohail Tavazoie στο Rockefeller University, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell. Σύμφωνα με τα ευρήματα, όταν τα επίπεδα αργινίνης πέφτουν, τα κύτταρα δυσκολεύονται να παραγάγουν μια κρίσιμη πρωτεΐνη «συναγερμού», με αποτέλεσμα επικίνδυνα κύτταρα να ξεφεύγουν πιο εύκολα από τον έλεγχο του οργανισμού.
- Η χαμηλή αργινίνη μειώνει την παραγωγή της πρωτεΐνης MHC-1, που ειδοποιεί το ανοσοποιητικό για μεταλλαγμένα κύτταρα και ιούς.
- Σε ποντίκια, η πλούσια σε αργινίνη διατροφή οδήγησε σε λιγότερους όγκους παχέος εντέρου και ηπιότερες ιογενείς λοιμώξεις.
- Η αργινίνη ήταν το πιο εξαντλημένο αμινοξύ σε όλα τα νοσήματα που εξέτασε η ομάδα.
Η αργινίνη υποστηρίζει πλήθος βασικών λειτουργιών στον οργανισμό και βοηθά τα κύτταρα να συνθέτουν πρωτεΐνες που εκτελούν ένα ευρύ φάσμα βιολογικών διεργασιών. Ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδά της έχουν συνδεθεί με αρκετές παθήσεις, μεταξύ αυτών και ο καρκίνος του παχέος εντέρου. Ήδη το 2023 η ομάδα του Tavazoie είχε αναφέρει ότι, όταν καρκινικά κύτταρα του παχέος εντέρου στερούνται αργινίνης, συσσωρεύουν περισσότερες μεταλλάξεις.
Πώς η έλλειψη αργινίνης «τυφλώνει» το ανοσοποιητικό
Η μεταδιδακτορική ερευνήτρια Qiushuang Wu, πρώτη συγγραφέας της μελέτης, εξέτασε αν οι μεταβολές στα επίπεδα αργινίνης λόγω διατροφής ή νόσου μπορούν να αλλάξουν την έκφραση των γονιδίων. Χρησιμοποιώντας κυτταροκαλλιέργειες, εντόπισε 414 πρωτεΐνες που εμφανίζονταν σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα. Ανάμεσά τους ξεχώρισαν τρία γονίδια HLA, υπεύθυνα για την παραγωγή των πρωτεϊνών MHC-1.
Οι πρωτεΐνες MHC-1 βρίσκονται στην επιφάνεια των κυττάρων σε όλο το σώμα και «παρουσιάζουν» ξένες ή μη φυσιολογικές πρωτεΐνες στα T λεμφοκύτταρα, τα οποία στη συνέχεια κινητοποιούν και άλλα ανοσοκύτταρα. Επειδή η MHC-1 περιέχει πολλά σημεία όπου πρέπει να ενσωματωθεί αργινίνη κατά την παραγωγή της, η ομάδα υποψιάστηκε ότι η έλλειψη του αμινοξέος διαταράσσει τη διαδικασία.
Τα πειράματα το επιβεβαίωσαν: όταν τα κύτταρα στερούνταν αργινίνης, τα ριβοσώματα —οι κυτταρικές «μηχανές» που συναρμολογούν τις πρωτεΐνες— «κολλούσαν» κατά την παραγωγή της MHC-1 και δεν μπορούσαν να την ολοκληρώσουν. Έτσι τα κύτταρα εμφάνιζαν λιγότερα σήματα ικανά να ειδοποιήσουν τα T λεμφοκύτταρα για καρκινικές ή ιικές πρωτεΐνες.
«Η δουλειά μας αποκαλύπτει πώς η έλλειψη αργινίνης παρεμβαίνει στο ανοσοποιητικό και υποδεικνύει ότι η αυξημένη πρόσληψή της θα μπορούσε να αποδειχθεί ωφέλιμη», λέει η Qiushuang Wu.
Λιγότεροι όγκοι και ηπιότερες λοιμώξεις σε ποντίκια
Η ομάδα δοκίμασε στη συνέχεια πώς διαφορετικές ποσότητες αργινίνης στη διατροφή επηρέαζαν ποντίκια. Τα ζώα που ακολουθούσαν δίαιτα φτωχή σε αργινίνη ανέπτυξαν περισσότερους όγκους παχέος εντέρου, ενώ όσα λάμβαναν περισσότερη αργινίνη εμφάνισαν λιγότερους. Σε συνεργασία με τον ερευνητή Heinz-Heinrich Hoffman, οι δοκιμές επαναλήφθηκαν σε μοντέλα γρίπης και SARS-CoV-2.
Τα αποτελέσματα ακολούθησαν παρόμοιο μοτίβο. «Όχι μόνο τα ποντίκια με διατροφή πλούσια σε αργινίνη είχαν ηπιότερα συμπτώματα από τις ιογενείς λοιμώξεις, αλλά και η χορήγηση αργινίνης στα ποντίκια μετά τη μόλυνση με γρίπη βελτίωσε την έκβασή τους», σημειώνει η Wu, χαρακτηρίζοντας το εύρημα εξαιρετικά απρόσμενο. Όπως προέκυψε, σε όλα τα νοσήματα που μελετήθηκαν —καρκίνος παχέος εντέρου, γρίπη και SARS-CoV-2— η αργινίνη ήταν το πιο εξαντλημένο αμινοξύ.
Τι σημαίνει αυτό — και τι δεν σημαίνει ακόμη
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μια μέτρια ποσότητα αργινίνης, περίπου ισοδύναμη με αυτή που περιέχουν δύο διαθέσιμα χωρίς συνταγή δισκία, θα μπορούσε δυνητικά να αποκαταστήσει την έκφραση των γονιδίων που εμπλέκονται στην παραγωγή MHC-1. Ο Tavazoie εκτιμά ότι η συμπληρωματική χορήγηση αργινίνης «θα μπορούσε εύκολα να δοκιμαστεί σε ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοθεραπείες ή να δοθεί σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου που εκτίθενται σε ιικά παθογόνα», τονίζοντας ότι το αμινοξύ είναι φθηνό και ευρέως διαθέσιμο.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι τα ευρήματα προέρχονται από κυτταροκαλλιέργειες και πειράματα σε ποντίκια. Δεν αποτελούν οδηγία ή σύσταση για λήψη συμπληρωμάτων και δεν έχουν επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους· η ίδια η ομάδα κάνει λόγο για μελλοντικές θεραπευτικές και προληπτικές μελέτες που ελπίζει να ξεκινήσουν σύντομα. Για τον αναγνώστη, η αξία της έρευνας βρίσκεται κυρίως στο ότι δείχνει έναν πιθανό μηχανισμό μέσω του οποίου η διατροφή επηρεάζει άμεσα την έκφραση των γονιδίων και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού.
Η μελέτη υποστηρίχθηκε εν μέρει από το Ινστιτούτο του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (SNF) για την Έρευνα Παγκόσμιων Λοιμωδών Νοσημάτων στο Rockefeller University και από το Weill Cancer East Hub.
Θεωρείτε ότι απλά και φθηνά συμπληρώματα όπως η αργινίνη θα έπρεπε να μπουν σε προτεραιότητα στις κλινικές δοκιμές; Μοιραστείτε τη γνώμη σας στα σχόλια.
