Η αμοξικιλλίνη ανήκει στις πενικιλλίνες, μια ομάδα αντιβιοτικών, και είναι από τις πιο συχνά συνταγογραφούμενες ουσίες της. Μια ομάδα κλινικών γιατρών στη Βρετανία ζητά πλέον να προστεθεί στο φύλλο οδηγιών της ένας ασυνήθιστος κίνδυνος: η αλλεργική αντίδραση μετά από σεξουαλική επαφή. Η αφορμή ήταν το περιστατικό μιας γυναίκας με ιστορικό αλλεργίας στις πενικιλλίνες. Εμφάνισε αναφυλαξία, πιθανότατα επειδή εκτέθηκε στην αμοξικιλλίνη μέσω του σπέρματος του συντρόφου της. Εκείνος έπαιρνε το φάρμακο για ιγμορίτιδα. Οι γιατροί ζητούν επίσης να διδάσκεται ο κίνδυνος αυτός στην ιατρική εκπαίδευση.
- Ο σύντροφος της γυναίκας είχε πάρει αμοξικιλλίνη 6 ώρες πριν από κολπική επαφή χωρίς προφυλακτικό.
- Τα συμπτώματα αναφυλαξίας εμφανίστηκαν 5 λεπτά μετά την εκσπερμάτιση.
- Περίπου έναν χρόνο αργότερα, δερματικό τεστ επιβεβαίωσε την αλλεργία της στην αμοξικιλλίνη.
- Τα ευρήματα υποβλήθηκαν στη βρετανική ρυθμιστική αρχή φαρμάκων MHRA, η οποία θα αποφασίσει για τυχόν αλλαγές στα φύλλα οδηγιών.
Ο γιατρός τον είχε διαβεβαιώσει ότι δεν υπήρχε κίνδυνος
Ο σύντροφος της γυναίκας γνώριζε την αλλεργία της. Γι’ αυτό ρώτησε τον γιατρό του αν ήταν ασφαλές να κάνουν σεξ χωρίς προφύλαξη όσο έπαιρνε το αντιβιοτικό. Σύμφωνα με τον Κασίμ Ακούν (Cassim Akhoon) του King’s College Hospital στο Λονδίνο, ο οποίος μελέτησε το περιστατικό με την ομάδα του, ο γιατρός τον καθησύχασε ρητά ότι εκείνη δεν κινδύνευε από αλλεργική αντίδραση.
Πέντε λεπτά μετά την εκσπερμάτιση άρχισαν τα συμπτώματα. «Όλα άρχισαν να πρήζονται. Δεν μπορούσα να αναπνεύσω», είπε η ίδια στο New Scientist. «Προφανώς, το να φτάνεις στο χείλος του θανάτου είναι μια τρομακτική εμπειρία.»
Έκανε μόνη της ένεση με EpiPen, συσκευή που χορηγεί αδρεναλίνη για να σταματήσει την αναφυλαξία. Οι διασώστες που έφτασαν της χορήγησαν επιπλέον αδρεναλίνη. Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο και πήρε εξιτήριο 6 ώρες αργότερα.
Όπως λέει, οι επαγγελματίες υγείας που τη φρόντισαν έδειχναν να μη γνωρίζουν ότι η έκθεση στην αμοξικιλλίνη μέσω σπέρματος είναι εφικτή. Ορισμένοι υπέθεσαν ότι είχε πάρει η ίδια το φάρμακο. «Δεν το διδάχθηκα αυτό στην ιατρική σχολή», παραδέχεται ο Ακούν. «Σίγουρα πιστεύω ότι πρέπει να γίνει μέρος της επίσημης ιατρικής εκπαίδευσης.»
Πώς ένα αντιβιοτικό καταλήγει στο σπέρμα
Η ομάδα επιβεβαίωσε την αλλεργία της γυναίκας στην αμοξικιλλίνη με δερματικό τεστ, περίπου έναν χρόνο μετά το περιστατικό. Με βάση αυτό, οι γιατροί κατέληξαν ότι η έκθεση μέσω σπέρματος ήταν η πιθανότερη αιτία. Πρόκειται για εκτίμηση και όχι για οριστική απόδειξη.
Ο Ακούν εξηγεί τον πιθανό μηχανισμό. Τα αντιβιοτικά περνούν στην κυκλοφορία του αίματος και από εκεί μπορούν να φτάσουν στον προστάτη και στις σπερματοδόχες κύστεις. Πρόκειται για δύο αδένες σε σχήμα σάκου πίσω από την ουροδόχο κύστη, που παράγουν το μεγαλύτερο μέρος του υγρού του σπέρματος. Παλαιότερες μελέτες έχουν δείξει επίσης ότι η αμοξικιλλίνη αποβάλλεται στα ούρα. Αυτό υποδηλώνει, κατά τον ίδιο, ότι μπορεί να παραμένει στην ουρήθρα μέχρι να ξεπλυθεί κατά την εκσπερμάτιση.
Το περιστατικό δεν είναι το πρώτο. Παλαιότερες αναφορές περιγράφουν παρόμοιες περιπτώσεις, όπως μιας γυναίκας που εμφάνισε αναφυλαξία μετά από έκθεση σε αμοξικιλλίνη κατά τη διάρκεια στοματικού σεξ.
Περίπου 1% των ανθρώπων έχει επιβεβαιωμένη με δερματικά τεστ αλλεργία στις πενικιλλίνες, όμως η αναφυλαξία από έκθεση σε αυτά τα φάρμακα είναι εξαιρετικά σπάνια.
Οι γιατροί ζητούν πρόβλεψη στο φύλλο οδηγιών
Η ομάδα θεωρεί ότι τα στοιχεία είναι αρκετά ισχυρά για να αναγράφεται ο κίνδυνος στα φύλλα οδηγιών του φαρμάκου. «Αν διαβάσετε οποιοδήποτε φύλλο οδηγιών, αναφέρει ένα σωρό εξαιρετικά σπάνιους κινδύνους. Δεν είναι παράλογο να συμπεριληφθεί κι αυτός, ώστε να αυξηθεί η ενημέρωση», λέει ο Ακούν. Ως παράδειγμα φέρνει την άσηπτη μηνιγγίτιδα, μια σπάνια φλεγμονή των ιστών γύρω από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Αναφέρεται ήδη στο φύλλο οδηγιών της αμοξικιλλίνης λόγω της υψηλής πιθανότητας αιτιώδους σχέσης, παρότι δεν υπάρχει μηχανιστική απόδειξη.
Ο Ακούν διευκρινίζει ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να αναγραφεί ανάλογος κίνδυνος σε άλλα αντιβιοτικά ή φάρμακα. Τέτοια στοιχεία ίσως προκύψουν από μελλοντικές αναφορές περιστατικών. Δεν υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η μεταφορά αντιβιοτικών μέσω των κολπικών υγρών μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση στον σύντροφο.
Ο Πάτρικ Γιονγκ (Patrick Yong) του Frimley Park Hospital στο Σάρεϊ, που εξέτασε επίσης το περιστατικό, εκτιμά ότι με την κατάλληλη ενημέρωση «οι άνθρωποι μπορούν να χρησιμοποιούν προφυλακτικό ή να αποφεύγουν το σεξ μέχρι να ολοκληρωθεί η αγωγή». Ο σύμβουλος αλλεργιολόγος Κρις Ρουτκόφσκι (Chris Rutkowski) στο Λονδίνο θεωρεί ότι ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης είναι να διδάσκεται ο κίνδυνος στην ιατρική εκπαίδευση.
«Όχι επειδή είναι συχνό, αλλά επειδή το κόστος του να σου διαφύγει είναι υψηλό», λέει ο Ρουτκόφσκι.
Η απόφαση ανήκει στη βρετανική ρυθμιστική αρχή
Τα ευρήματα έχουν υποβληθεί στον Οργανισμό Ρύθμισης Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (MHRA), ο οποίος θα κρίνει αν χρειάζονται αλλαγές στα φύλλα οδηγιών της αμοξικιλλίνης. Ο οργανισμός δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο έως τη δημοσίευση του αρχικού ρεπορτάζ.
Μια ενδεχόμενη αλλαγή θα αφορούσε άμεσα μόνο τη βρετανική αγορά. Στην Ελλάδα, όπως και στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, το περιεχόμενο των φύλλων οδηγιών εγκρίνεται από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές φαρμάκων. Η συζήτηση όμως αγγίζει κάθε ασθενή που παίρνει αμοξικιλλίνη. Δείχνει ότι μια γνωστή αλλεργία ενός ανθρώπου μπορεί να σχετίζεται και με τα φάρμακα που λαμβάνει ο σύντροφός του, κάτι που σύμφωνα με τους γιατρούς δεν είναι ευρέως γνωστό ούτε στους ίδιους τους επαγγελματίες υγείας.































