Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο (U of T Scarborough) καλούν κυβερνήσεις και φορείς προστασίας του περιβάλλοντος να επανασχεδιάσουν τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται ένα από τα πιο καταστροφικά ξενικά ψάρια των Μεγάλων Λιμνών της Βόρειας Αμερικής, το round goby. Σε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Great Lakes Research, ο μεταδιδακτορικός ερευνητής Piatã Marques και ο καθηγητής Nick Mandrak υποστηρίζουν ότι, ενώ οι Μεγάλες Λίμνες θεωρούνται πλέον χαμένη υπόθεση, υπάρχει ακόμη περιθώριο να ανασχεθεί η εξάπλωση του ψαριού καθώς αυτό προχωρά σε ποτάμια, ρυάκια, λίμνες και άλλα εσωτερικά νερά.
- Ο πληθυσμός του round goby στις Μεγάλες Λίμνες εκτιμάται σε δισεκατομμύρια, καθιστώντας την πλήρη εξάλειψη μη ρεαλιστική.
- Στα ποτάμια το ψάρι εξαπλώνεται μόλις κατά ένα κλάσμα του χιλιομέτρου έως περίπου δύο χιλιόμετρα τον χρόνο, αφήνοντας περιθώριο παρέμβασης.
- Οι ερευνητές προτείνουν παγίδευση, ηλεκτροαλιεία, φυσικά εμπόδια και προγράμματα ταχείας απόκρισης για τα εσωτερικά νερά.
«Οι Μεγάλες Λίμνες είναι ουσιαστικά χαμένες όσον αφορά το round goby», λέει ο Mandrak. «Είναι εγκατεστημένα σε όλες τις λίμνες, ο αριθμός τους φτάνει τα δισεκατομμύρια και δεν πρόκειται ποτέ να τα απομακρύνουμε πλήρως από αυτά τα συστήματα. Τώρα τα βλέπουμε να μετακινούνται σε συνδεδεμένα και απομονωμένα νερά, όπου έχουμε ακόμη μια ευκαιρία να επιβραδύνουμε ή και να σταματήσουμε την εξάπλωσή τους.»
Ένα ψάρι στο μέγεθος ενός smartphone με δυσανάλογη επίδραση
Το round goby κατάγεται αρχικά από τη Μαύρη και την Κασπία Θάλασσα και έφτασε στις Μεγάλες Λίμνες στις αρχές της δεκαετίας του 1990, μεταφερόμενο στο έρμα φορτηγών πλοίων. Έκτοτε εξαπλώθηκε και στις πέντε Μεγάλες Λίμνες, όπου ανταγωνίζεται επιθετικά τα ιθαγενή ψάρια για τροφή και ενδιαίτημα, καταναλώνει αυγά και νεαρά ψάρια και μεταβάλλει τα υδάτινα τροφικά πλέγματα.
Παρότι το μήκος του είναι περίπου όσο ενός smartphone, το ψάρι έχει δυσανάλογη επίδραση στα οικοσυστήματα γλυκού νερού. Η επιθετική του συμπεριφορά, η αδηφάγα όρεξή του και η ικανότητά του να ευδοκιμεί σε ευρύ φάσμα συνθηκών το βοήθησαν να πολλαπλασιαστεί σε δισεκατομμύρια.
Η εισβολή μπαίνει σε νέα φάση προς τα εσωτερικά νερά
Σύμφωνα με τον Marques, η εισβολή έχει πλέον περάσει σε ένα νέο στάδιο. «Τα τελευταία περίπου 15 χρόνια, αρχίσαμε να βλέπουμε το round goby να ανεβαίνει προς τα εσωτερικά νερά, συμπεριλαμβανομένων ποταμών, ρυακιών και λιμνών», εξηγεί. «Αυτά τα συστήματα γλυκού νερού περιλαμβάνουν μερικές από τις πλουσιότερες σε βιοποικιλότητα περιοχές του Οντάριο, συμπεριλαμβανομένων απειλούμενων ειδών, οπότε αυτό αποτελεί ζήτημα ανησυχίας.»
Ανάμεσα στα είδη που ενδέχεται να κινδυνεύουν είναι το redside dace, ένα απειλούμενο ψάρι που ζει σε ρυάκια στην ευρύτερη περιοχή του Τορόντο (GTA). Οι ερευνητές φοβούνται ότι το round goby θα μπορούσε να το εκτοπίσει, μαζί με άλλα ιθαγενή ψάρια, στον ανταγωνισμό για την τροφή και να διαταράξει περαιτέρω τα εσωτερικά οικοσυστήματα γλυκού νερού.
Γιατί τα μικρότερα νερά προσφέρουν ελπίδα
Αξιοποιώντας δεδομένα παρακολούθησης ποταμών της περιοχής του Τορόντο για διάστημα άνω των δύο δεκαετιών, οι Marques και Mandrak διαπίστωσαν ότι το round goby προχωρά μόνο κατά ένα κλάσμα του χιλιομέτρου έως περίπου δύο χιλιόμετρα (1,2 μίλια) τον χρόνο, γεγονός που δημιουργεί ένα χρονικό παράθυρο για παρέμβαση πριν οι πληθυσμοί εκραγούν.
Τα ποτάμια και τα ρυάκια είναι μικρότερα και πιο προσβάσιμα από τις Μεγάλες Λίμνες, γεγονός που καθιστά τη στοχευμένη διαχείριση πιο πρακτική.
Η ομάδα προτείνει ότι ένας συνδυασμός παγίδευσης, ηλεκτροαλιείας, φυσικών εμποδίων και προγραμμάτων ταχείας απόκρισης θα μπορούσε να μειώσει τους τοπικούς πληθυσμούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να τους εξαλείψει.
Το εργαλείο του DNA στο νερό και ο ρόλος της αστικοποίησης
Για να αντιμετωπιστεί η δυσκολία εντοπισμού, η ομάδα δοκιμάζει και το περιβαλλοντικό DNA (eDNA), το οποίο ανιχνεύει ψάρια από γενετικό υλικό σε δείγματα νερού, επιτρέποντας στους επιστήμονες να εντοπίζουν εισβολές ακόμη και όταν τα ψάρια είναι δύσκολο να αλιευθούν. «Είναι πολύ ευέλικτα ως προς τις συνθήκες που μπορούν να ανεχθούν», λέει ο Marques. «Μπορούν να τραφούν με πολλές πηγές τροφής και πιστεύουμε ότι αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο αναπαράγονται και επιβιώνουν καθώς ανεβαίνουν προς τα πάνω.»
Η ομάδα εξετάζει επίσης αν η αστική ανάπτυξη ευνοεί άθελά της την εισβολή. Το αλάτι των δρόμων και άλλοι ρύποι αυξάνουν τα διαλυμένα ιόντα στα ρυάκια, δημιουργώντας ενδεχομένως συνθήκες που διευκολύνουν το round goby —που κατάγεται από υφάλμυρα νερά της Ευρασίας— να προχωρήσει πιο μακριά στην ενδοχώρα.
Για τον Mandrak, η έρευνα αναδεικνύει μια σημαντική μετατόπιση στον τρόπο διαχείρισης των ξενικών ειδών. «Υπάρχει ακόμη ευκαιρία να προστατεύσουμε αυτά τα εσωτερικά οικοσυστήματα», λέει. «Αν δράσουμε πριν το round goby εγκατασταθεί σε ποτάμια και ρυάκια, έχουμε καλύτερες πιθανότητες να προστατεύσουμε την ιθαγενή βιοποικιλότητα. Αν περιμένουμε μέχρι η εισβολή να φτάσει στην ίδια κλίμακα που βλέπουμε στις Μεγάλες Λίμνες, θα είναι πολύ αργά.»
Πιστεύετε ότι οι στοχευμένες παρεμβάσεις στα ποτάμια μπορούν να ανασχέσουν την εξάπλωση ενός ήδη εδραιωμένου ξενικού είδους; Πείτε μας τη γνώμη σας στα σχόλια.
