Η Μεσόγειος —η θάλασσα που ορίζει τη ζωή, την οικονομία και τις παραλίες εκατομμυρίων κατοίκων στη Νότια Ευρώπη— κατέγραψε φέτος θερμοκρασίες-ρεκόρ, με τον μέσο όρο του Ιουλίου να φτάνει τους 27°C, τον υψηλότερο για μήνα Ιούλιο που έχει ποτέ καταγραφεί. Σύμφωνα με ανάλυση της επιστημονικής ομάδας World Weather Attribution (WWA) που δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη, βασικός υπεύθυνος για αυτή την πρωτοφανή υπερθέρμανση είναι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή, κυρίως η καύση ορυκτών καυσίμων. Οι ερευνητές προειδοποιούν για σοβαρές συνέπειες στα θαλάσσια οικοσυστήματα και στις παράκτιες κοινότητες που εξαρτώνται από αυτά για τροφή και εισόδημα.
- Η κλιματική αλλαγή έχει προσθέσει περίπου 2°C θέρμανσης στη Μεσόγειο και 1,3–1,4°C στις θάλασσες της Δυτικής Ευρώπης.
- Πλωτός σταθμός κοντά στη Μαγιόρκα κατέγραψε 33°C στις αρχές Αυγούστου.
- Το 90% του Κόλπου της Βισκαΐας και το 80% της δυτικής Μεσογείου έζησαν φέτος συνθήκες θαλάσσιου καύσωνα.
Θερμοκρασίες που θα ήταν «ουσιαστικά αδύνατες» χωρίς τον άνθρωπο
Η WWA, που χρησιμοποιεί μεθόδους αξιολογημένες από επιστημονική κοινότητα για να μετρήσει τον ρόλο της υπερθέρμανσης στα ακραία φαινόμενα, συνέκρινε τις παρατηρούμενες θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας με προσομοιώσεις κλιματικών μοντέλων. Η ανάλυση διαπίστωσε ότι οι μέγιστες θερμοκρασίες που καταγράφηκαν φέτος στην ανατολική και δυτική Μεσόγειο, καθώς και κατά μήκος του Κόλπου της Βισκαΐας και των ακτών της Ιβηρικής Χερσονήσου, θα ήταν «ουσιαστικά αδύνατες» χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.
Στην Κελτική Θάλασσα, ανοιχτά της Βρετανίας και της Ιρλανδίας, οι πιο ακραίες θερμοκρασίες θα αναμένονταν συνήθως μόνο μία φορά ανά αιώνα σε έναν κόσμο χωρίς την επίδραση του ανθρώπου.
Σε ορισμένες περιοχές της Μεσογείου καταγράφηκαν θερμοκρασίες επιφάνειας πάνω από 6°C υψηλότερες του κανονικού κατά τις δύο θερμότερες εβδομάδες του μήνα. Χωρίς την τρέχουσα υπερθέρμανση κατά 1,4°C λόγω ανθρώπινης δραστηριότητας, μόνο περίπου το 40% των πληγεισών περιοχών θα είχε επηρεαστεί, σύμφωνα με την εκτίμηση. Κατά τους ερευνητές, περίπου τα δύο τρίτα της υπερβολικής θερμότητας οφείλονται στην κλιματική αλλαγή.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν για κατάρρευση οικοσυστημάτων
«Από τα νερά του Ατλαντικού ανοιχτά της Ιρλανδίας μέχρι τη Μεσόγειο, οι θάλασσες της Ευρώπης βιώνουν μια ανησυχητική εκτόξευση των θερμοκρασιών», δήλωσε ο Thomas Frölicher, φυσικός περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο της Βέρνης και συν-συγγραφέας της μελέτης, τονίζοντας ότι αιτία είναι «η συνεχιζόμενη καύση ορυκτών καυσίμων».
Ο θαλάσσιος οικολόγος John Bruno, από το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας, εξήγησε πόσο μικρή αύξηση χρειάζεται για να ξεπεραστούν τα βιολογικά όρια ορισμένων ειδών: «Είναι μόνο περίπου 1°C στους κοραλλιογενείς υφάλους, για παράδειγμα». Ορισμένα είδη μετακινούνται βορειότερα προς ψυχρότερα νερά, ωστόσο δεν μπορούν όλα να προσαρμοστούν, με αποτέλεσμα μια «αναδιάταξη» των κοινοτήτων σε «νικητές και ηττημένους».
Η Claire Bergin, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Maynooth της Ιρλανδίας και συν-συγγραφέας, σημείωσε ότι, αν και τα θερμότερα νερά «μπορεί να ακούγονται ελκυστικά για τους λουόμενους σε πιο ψυχρές χώρες», οι επιπτώσεις κάτω από την επιφάνεια είναι πολύ πιο σοβαρές — και μπορούν να αναδιαμορφώσουν πλήρως τα οικοσυστήματα από τα οποία εξαρτώνται οι παράκτιες κοινότητες.
Η ζέστη της θάλασσας φτάνει και στη στεριά — και στον ύπνο μας
Οι θερμότερες θάλασσες δεν απειλούν μόνο τη ζωή στο βυθό. Αυξάνουν την υγρασία και τις νυχτερινές θερμοκρασίες στις παράκτιες περιοχές, καθώς οι ωκεανοί ψύχονται πιο αργά από τη στεριά, ενώ μπορούν να τροφοδοτήσουν έντονες καταιγίδες αργότερα μέσα στη χρονιά. Αυτό συνδέεται με ένα φαινόμενο που οι ειδικοί παρακολουθούν με ανησυχία: τις «θερμές νύχτες».
Μελέτη που χρησιμοποίησε δεδομένα της υπηρεσίας Copernicus διαπίστωσε ότι από το 1970 η ελάχιστη «αισθητή» θερμοκρασία (feels-like) κατά τις δέκα θερμότερες νύχτες του έτους έχει αυξηθεί κατά 0,32°C ανά δεκαετία παγκοσμίως, ενώ οι «τροπικές νύχτες», όταν ο υδράργυρος δεν πέφτει κάτω από τους 20°C, αυξάνονται κατά περίπου δύο νύχτες ανά δεκαετία. Στην Ευρώπη, τα «σύνθετα φαινόμενα καύσωνα» —ζεστές μέρες που ακολουθούνται από ζεστές νύχτες— έχουν αυξηθεί κατά 73% από τη δεκαετία του 1970.
Όταν διαταράσσεται η φυσιολογική πτώση της εσωτερικής θερμοκρασίας του σώματος τη νύχτα, η καρδιά επιβαρύνεται, ο ύπνος διαταράσσεται και ο οργανισμός ξεκινά την επόμενη μέρα ήδη εξαντλημένος. Για τις παράκτιες περιοχές, όπου η θάλασσα κρατά ψηλά τη θερμοκρασία μέχρι αργά, αυτό σημαίνει ότι οι νύχτες προσφέρουν όλο και λιγότερες ευκαιρίες στο σώμα να ανακάμψει. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά να διατηρείται, όπου είναι εφικτό, η θερμοκρασία στο εσωτερικό των σπιτιών κάτω από τους 24°C τη νύχτα.
Τα δεδομένα δημοσιοποιούνται την ώρα που η Ευρώπη δοκιμάζεται από ένα από τα πιο καυτά καλοκαίρια που έχουν καταγραφεί, ενώ οι ωκεανοί του πλανήτη κατέγραψαν, σύμφωνα με το Copernicus, θερμοκρασίες-ρεκόρ για δεύτερο συνεχόμενο μήνα τον Ιούλιο.
