Μια εύθραυστη παύση στις αμερικανικές αεροπορικές επιθέσεις κατά του Ιράν δίνει χώρο σε εντατικές διπλωματικές προσπάθειες, τη στιγμή που η σύγκρουση πλησιάζει τους πέντε μήνες. Στο επίκεντρο βρίσκεται μια υπό διαπραγμάτευση συμφωνία που θα επιτρέπει στο Ιράν να διαχειρίζεται τη διέλευση πλοίων μέσα από τα Στενά του Ορμούζ με λιγότερους περιορισμούς. Ενώ ο Ιρανικός στρατός προειδοποιεί ότι νέες επιθέσεις θα διευρύνουν τον πόλεμο στην περιοχή, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κρατά διπλή στάση — απειλεί με περαιτέρω πλήγματα αλλά τονίζει και ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται.
- Ο αμερικανικός στρατός ανέστειλε τα πλήγματα κατά του Ιράν έπειτα από σχεδόν δύο εβδομάδες κλιμακούμενων βομβαρδισμών.
- Η υπό διαπραγμάτευση συμφωνία επικεντρώνεται στη διέλευση πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ με λιγότερους περιορισμούς.
- Ο Ιρανικός στρατός προειδοποιεί ότι η συνέχιση των αμερικανικών επιθέσεων θα επεκτείνει τη σύγκρουση σε όλη την περιοχή.
Η Τεχεράνη προειδοποιεί, αλλά λέει ότι σταμάτησε τις αντεπιθέσεις
Το Ιράν δηλώνει ότι έχει διακόψει τις «επιχειρήσεις αντιποίνων» στον Κόλπο, προειδοποιώντας ωστόσο ότι αν οι ΗΠΑ συνεχίσουν τις επιθέσεις τους, η σύγκρουση θα επεκταθεί σε όλη την περιοχή. Ο εκπρόσωπος του στρατού Μοχάμαντ Ακραμινιά απηύθυνε το μήνυμα αυτό προς την Ουάσιγκτον, εν όψει της επίσκεψης του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στην αμερικανική πρωτεύουσα την επόμενη εβδομάδα.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται πράγματι σε σημείο καμπής μιας ευμετάβλητης σύγκρουσης.
Οι μεσολαβητές μιλούν για «θετικό σημάδι»
Αξιωματούχος της περιοχής που εμπλέκεται στις προσπάθειες μεσολάβησης χαρακτήρισε την παύση των αμερικανικών πληγμάτων και των ιρανικών αντεπιθέσεων εναντίον γειτονικών χωρών που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις ως «θετικό σημάδι που βοηθά τις προσπάθειές τους για αποκλιμάκωση». Σύμφωνα με τον ίδιο, που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας καθώς δεν ήταν εξουσιοδοτημένος να το πράξει, τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν επιθυμούν την επιστροφή στην προσωρινή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, με τον συμβιβασμό να επικεντρώνεται στη διέλευση των πλοίων μέσω των Στενών.
Την Κυριακή, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ επιβεβαίωσε ότι το Ιράν και το Ομάν πραγματοποίησαν αρκετούς γύρους τεχνικών συνομιλιών για τα Στενά μέσα στο σαββατοκύριακο. Ανέφερε ότι, παρότι η αντιπροσωπεία του Ομάν αναχώρησε από την Τεχεράνη το απόγευμα του Σαββάτου, οι συνομιλίες σημείωσαν πρόοδο και συνεχίζονται.
Τι είναι τα Στενά του Ορμούζ και γιατί έχουν σημασία
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους στον κόσμο: μέσα από αυτόν τον στενό δίαυλο στον Περσικό Κόλπο διακινείται κανονικά το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Το Ιράν επέβαλε ασφυκτικό έλεγχο στη διέλευση από την αρχή του πολέμου, ανοίγοντας πυρ κατά δεξαμενόπλοιων και φορτηγών πλοίων. Ως αποτέλεσμα, οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Για τον αναγνώστη αυτό έχει άμεση σημασία: η παρατεταμένη διαταραχή σε έναν τόσο κομβικό ενεργειακό διάδρομο μεταφράζεται σε πιέσεις στις τιμές των καυσίμων διεθνώς. Δεν είναι τυχαίο ότι, όπως σημειώνεται, η αύξηση των τιμών της βενζίνης που συνδέεται με τη σύγκρουση εγείρει ανησυχίες για τις πολιτικές της επιπτώσεις στις ΗΠΑ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Μετά την υπογραφή της προσωρινής συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός τον Ιούνιο, ξέσπασε μια μάχη για τον έλεγχο των Στενών. Το Ιράν απαίτησε τα πλοία να χρησιμοποιούν διαδρομή κοντά στις ακτές του και ανέφερε ότι μπορεί ενδεχομένως να επιβάλλει τέλη. Τα πλοία στρέφονταν ολοένα και περισσότερο σε μια νότια διαδρομή κατά μήκος των ακτών του Ομάν, υπό αμερικανική επιτήρηση, όταν το Ιράν επιτέθηκε σε ορισμένα από αυτά. Οι ΗΠΑ ανανέωσαν τότε τις επιθέσεις κατά των παράκτιων αμυντικών θέσεων του Ιράν και στη συνέχεια διεύρυναν τους στόχους τους, χτυπώντας γέφυρες και υποδομές στον νότο και βαθύτερα στο εσωτερικό της χώρας.
Ο ρόλος του Ισραήλ και το «θολό» τοπίο
Παράγοντας αβεβαιότητας παραμένει η επικείμενη επίσκεψη του Νετανιάχου στον Τραμπ. Το Ισραήλ, που ξεκίνησε τον πόλεμο μαζί με τις ΗΠΑ στις 28 Φεβρουαρίου, απουσιάζει εμφανώς από τα ανανεωμένα αμερικανικά πλήγματα.
«Οι Ιρανοί καταλαβαίνουν ότι ίσως τα πράγματα να χειροτερέψουν, γιατί το Ισραήλ θα μπορούσε να μπει στη σύγκρουση», σχολίασε ο Μάικλ Σινγκ, διευθύνων σύμβουλος στο Washington Institute for Near East Policy. Από την άλλη, όπως είπε, η μέχρι στιγμής αποχή του Ισραήλ «ίσως στέλνει στους Ιρανούς το μήνυμα ότι επιδιώκουμε να περιορίσουμε τη σύγκρουση».
Ο Σινγκ, πρώην ανώτερος διευθυντής για τη Μέση Ανατολή στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας επί κυβέρνησης Τζορτζ Ου. Μπους, στάθηκε επιφυλακτικός ως προς την ερμηνεία της ύφεσης. «Αν εξελιχθεί σε παύση πολλών ημερών, αυτό θα είναι κάτι σημαντικό», είπε. «Αλλά είναι δύσκολο να ξέρεις. Είναι επιχειρησιακή παύση; Είναι παύση για να δοθεί χώρος σε κάποιου είδους παρασκηνιακή διπλωματία;»
Ανάμεσα στις προκλήσεις, ο Σινγκ επεσήμανε την κατακερματισμένη ηγεσία στο Ιράν, με διαφορετικές φατρίες να διεκδικούν τον έλεγχο — κάτι που έχουν επισημάνει και αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ. Όπως σημείωσε, οι δύο πλευρές χρειάζονται το άνοιγμα των Στενών για δικούς τους οικονομικούς λόγους, «αλλά έχουν πολύ διαφορετικές αντιλήψεις για το υπό ποιες συνθήκες και υπό ποιον έλεγχο».
Ο Τραμπ ανάμεσα σε απειλές και συνομιλίες
Παρά την ύφεση, οι εντάσεις στην περιοχή παραμένουν υψηλές. Οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης ανέφεραν το Σάββατο ότι εκτόξευσαν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά της Σαουδικής Αραβίας, σε απάντηση σαουδαραβικών αεροπορικών επιθέσεων στην πόλη Χοντάιντα της Ερυθράς Θάλασσας. Οι φιλοϊρανοί αντάρτες λένε ότι έκλεισαν τα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Παράλληλα, ο αμερικανικός στρατός επιβάλλει ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, αναφέροντας ότι την Παρασκευή έθεσε εκτός λειτουργίας ένα πλοίο με σημαία Μοζαμβίκης στον Κόλπο του Ομάν, το οποίο επιχείρησε να παραβιάσει τον αποκλεισμό.
Ο ίδιος ο Τραμπ διατήρησε τις απειλές, φωτίζοντας ταυτόχρονα τη διπλωματική οδό. Ερωτηθείς για τη στρατηγική εξόδου, ανέφερε δύο δρόμους: «Μπορείς απλώς να συνεχίσεις να κάνεις ακριβώς αυτό που κάνουμε και να τους διαλύσεις κομμάτι-κομμάτι. Θα μπορούσαμε να το κάνουμε πιο γρήγορα, κάτι που ίσως και να κάνουμε», είπε στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο. «Ή μπορούμε να διαπραγματευτούμε μαζί τους, κάτι που κάνουμε κι αυτό αυτή τη στιγμή.»
Αν και εκτίμησε ότι το Ιράν δεν είναι «ακόμη έτοιμο» για συμφωνία, ο Τραμπ υποστήριξε ότι «νομίζω πως γίνονται όλο και πιο σοβαροί όσο περνούν οι μέρες, ίσως για τον προφανή λόγο». Την Παρασκευή συναντήθηκε με κορυφαίους συμβούλους εθνικής ασφάλειας για να συζητήσουν αν η κυβέρνηση θα διατηρήσει την τρέχουσα πορεία ή θα κλιμακώσει.
Πιστεύετε ότι η παύση των πληγμάτων σηματοδοτεί πραγματική στροφή προς τη διπλωματία ή απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα; Μοιραστείτε την άποψή σας για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ.
