Νέο επεισόδιο στη διπλωματική κόντρα Αθήνας–Άγκυρας για το Αιγαίο προκάλεσε το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο καλύπτει και θαλάσσιες περιοχές του Αιγαίου. Η Τουρκία αμφισβήτησε την ελληνική πρωτοβουλία και το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε σε αυστηρό τόνο, χαρακτηρίζοντας τους ισχυρισμούς της τουρκικής πλευράς «αβάσιμους, απολύτως απαράδεκτους και απορριπτέους». Η Αθήνα υπογράμμισε ότι το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο είναι «απολύτως ξεκάθαρο», ενώ κατηγόρησε την Άγκυρα για εμμονή σε αναθεωρητικές θέσεις χωρίς νόμιμο έρεισμα. Η νέα αντιπαράθεση ήρθε μόλις δώδεκα ημέρες μετά από αντίστοιχη τουρκική αντίδραση σε άλλο ελληνικό χωροταξικό πλαίσιο.
- Το ελληνικό ΥΠΕΞ απέρριψε ως «αβάσιμους» τους τουρκικούς ισχυρισμούς για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο των ΑΠΕ.
- Είναι η δεύτερη τουρκική αντίδραση μέσα σε δώδεκα ημέρες, μετά από αυτή για το Χωροταξικό του Τουρισμού.
- Η Αθήνα επανέλαβε τη θέση ότι μοναδική ελληνοτουρκική διαφορά είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Γιατί αφορά άμεσα τους κατοίκους των νησιών και της περιφέρειας
Πέρα από τη διπλωματική του διάσταση, το ζήτημα αγγίζει ευθέως την καθημερινότητα και το αναπτυξιακό μέλλον των νησιωτικών και παράκτιων περιοχών του Αιγαίου. Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ καθορίζει πού μπορούν να χωροθετηθούν νέα έργα ανανεώσιμης ενέργειας και εγκαταστάσεις αποθήκευσης, με άμεσο αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες, στο περιβάλλον και στην πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής.
Το νέο πλαίσιο επικαιροποιεί τους κανόνες για την εγκατάσταση νέων έργων, λαμβάνοντας υπόψη τις σημερινές περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, ενώ εισάγει αυστηρότερες δικλείδες προστασίας. Για τα νέα φωτοβολταϊκά, θεσπίζει ενιαίους κανόνες σε εθνικό επίπεδο και αποκλείει προστατευόμενες περιοχές: περιοχές Natura 2000, δάση, υγροτόπους Ramsar, υγροτόπους μικρών νησιών, εθνικούς δρυμούς, μνημεία της φύσης, αισθητικά δάση και τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Το πλαίσιο έχει σχεδιαστεί για να στηρίξει τους ενεργειακούς στόχους της χώρας έως το 2050 και αντικαθιστά το προηγούμενο, που είχε θεσπιστεί τον Δεκέμβριο του 2008.
Οι τουρκικές αιτιάσεις και η αναφορά σε «γεωγραφικούς σχηματισμούς»
Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, Οντζού Κετσελί, υποστήριξε ότι το νέο ελληνικό χωροταξικό πλαίσιο, όπως και άλλες παρόμοιες πρωτοβουλίες της Ελλάδας, δεν παράγει καμία νομική συνέπεια για την Τουρκία στο πλαίσιο των «αλληλένδετων ζητημάτων» του Αιγαίου. Επανέλαβε τη θέση της Άγκυρας ότι η αμφισβήτηση αφορά «γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων η κυριότητα δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συμφωνιών».
Ο Κετσελί κάλεσε να αποφεύγονται μονομερείς ενέργειες σε «κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες» όπως το Αιγαίο και η Μεσόγειος, επικαλούμενος το διεθνές ναυτικό δίκαιο που, όπως είπε, ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των παράκτιων κρατών. «Η Τουρκία, ως ένα από τα δύο παράκτια κράτη του Αιγαίου, είναι πάντα έτοιμη να συνεργαστεί με την Ελλάδα», σημείωσε, παραπέμποντας στη Διακήρυξη της Αθήνας για τις Φιλικές Σχέσεις και την Καλή Γειτονία της 7ης Δεκεμβρίου 2023.
Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και ο εκπρόσωπος Τύπου του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, αντιναύαρχος Ζεκί Ακτούρκ, ο οποίος επανέλαβε τη ρητορική περί «γκρίζων ζωνών», λέγοντας ότι η ρύθμιση δεν δημιουργεί κανένα νομικό αποτέλεσμα για την Τουρκία και ότι η Άγκυρα παραμένει αποφασισμένη να προστατεύσει τα «δικαιώματα και τα συμφέροντά» της στο Αιγαίο.
Η απάντηση της Αθήνας: «Δεν επιδέχεται αμφισβήτηση»
«Το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο είναι απολύτως ξεκάθαρο. Η ελληνική κυριαρχία ορίζεται σαφώς και οριστικώς από διεθνή συμβατικά κείμενα και δεν επιδέχεται αμφισβήτηση», ανέφερε το ελληνικό ΥΠΕΞ.
Η ανακοίνωση τόνισε ότι «κάθε άλλη προσέγγιση αντιβαίνει στο Διεθνές Δίκαιο και θα λαμβάνει ανάλογη αντίδραση». Παράλληλα, η Αθήνα επανέλαβε ότι τάσσεται παγίως υπέρ του διαλόγου και των σχέσεων καλής γειτονίας με την Τουρκία και παραμένει προσηλωμένη στη διευθέτηση αυτού που θεωρεί τη μοναδική ελληνοτουρκική διαφορά: την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Η επανάληψη των ίδιων ισχυρισμών μέσα σε δώδεκα ημέρες —πρώτα για το Χωροταξικό του Τουρισμού και τώρα για το Χωροταξικό των ΑΠΕ— καταδεικνύει, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, μια σταθερή τουρκική πρακτική αντίδρασης σε κάθε ελληνική πρωτοβουλία που εκτείνεται σε θαλάσσιες περιοχές του Αιγαίου. Η διαφορετική νομική ανάγνωση των δύο πλευρών ως προς την κυριαρχία και τις ζώνες δικαιοδοσίας παραμένει ο πυρήνας της αντιπαράθεσης.
Πώς κρίνετε τη στάση της Αθήνας απέναντι στις επαναλαμβανόμενες τουρκικές αντιδράσεις για το Αιγαίο; Μοιραστείτε την άποψή σας στα σχόλια.
