Οι καλοκαιρινές μέρες με συνθήκες που ευνοούν την έναρξη, την ένταση και την εξάπλωση των δασικών πυρκαγιών έχουν περισσότερο από διπλασιαστεί σε μεγάλα τμήματα της Ιβηρικής Χερσονήσου, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας από το 1981. Αυτό προκύπτει από μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Scientific Reports, με επικεφαλής τον Raúl Cordero και συνεργάτες του, οι οποίοι ανέλυσαν τα εθνικά αρχεία πυρκαγιών της Πορτογαλίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας μαζί με μετεωρολογικά και κλιματικά δεδομένα για την περίοδο 1981–2025.
- Οι συνθήκες που ευνοούν τις πυρκαγιές υπερδιπλασιάστηκαν σε τμήματα Ιβηρικής, Γαλλίας, Ιταλίας και Ελλάδας από το 1981.
- Σε περιοχές της Γαλλίας και της Ισπανίας η ένταση αυτών των συνθηκών αυξήθηκε έως και 50% την περίοδο 2016–2025.
- Παρά τον αυξημένο κίνδυνο, ο ετήσιος αριθμός πυρκαγιών ήταν περίπου 40% χαμηλότερος τα τελευταία δέκα χρόνια.
- Ξεχωριστή ανάλυση συνδέει τις πρόσφατες μεγαπυρκαγιές σε Γαλλία και Ισπανία με την κλιματική αλλαγή.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, σε τμήματα της Γαλλίας και της Ισπανίας η ένταση του «καιρού πυρκαγιάς» — δηλαδή του συνδυασμού υψηλών θερμοκρασιών, ξηρασίας και ανέμων — αυξήθηκε έως και 50% κατά την περίοδο 2016–2025 σε σύγκριση με το διάστημα 1981–2010. Παράλληλα, ο αριθμός των ημερών με ιδιαίτερα ευνοϊκές για πυρκαγιά συνθήκες ανέβηκε από λιγότερες από 10 ημέρες ανά καλοκαίρι την περίοδο 1981–2010 σε περίπου 25 ημέρες την τελευταία δεκαετία σε τμήματα κάθε χώρας που εξετάστηκε.
Λιγότερες φωτιές, αλλά δυσκολότερες στην αντιμετώπιση
Ένα αντιφατικό εκ πρώτης όψεως στοιχείο της μελέτης είναι ότι, παρά την επιδείνωση των καιρικών συνθηκών, ο ετήσιος αριθμός πυρκαγιών την τελευταία δεκαετία ήταν περίπου 40% χαμηλότερος από τον μέσο όρο της περιόδου 1981–2010 σε κάθε χώρα. Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι αυτό ενδέχεται να αντανακλά βελτιώσεις στη διαχείριση των πυρκαγιών, όπως καλύτερη εκπαίδευση των πυροσβεστικών δυνάμεων και εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού.
Το βασικό συμπέρασμα, ωστόσο, είναι ότι αν και ξεσπούν λιγότερες φωτιές, όσες εκδηλώνονται γίνονται δυσκολότερες στον έλεγχο.
Η ανάλυση συνδέει τη συχνότητα του καιρού πυρκαγιάς με την αύξηση των θερμών και ξηρών ημερών, καθώς και με ευρύτερα κλιματικά μοτίβα, μεταξύ των οποίων το φαινόμενο El Niño. Μικρότερες διαφορές ατμοσφαιρικής πίεσης στον Βόρειο Ατλαντικό συνέπεσαν με αύξηση των συνθηκών πυρκαγιάς σε τμήματα της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Κορσικής και της Ισπανίας. Ανωμαλίες στη θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στον τροπικό Ειρηνικό, που σχετίζονται με το El Niño, προηγήθηκαν συνθηκών πυρκαγιάς σε τμήματα της βορειοδυτικής Ιβηρικής, της Σικελίας και της νότιας Ελλάδας.
Τι δείχνουν οι πρόσφατες μεγαπυρκαγιές σε Γαλλία και Ισπανία
Τα ευρήματα αυτά συνδέονται άμεσα με μια ξεχωριστή, ταχεία επιστημονική ανάλυση που παρουσιάστηκε από τη World Weather Attribution, μια κοινοπραξία επιστημόνων που χρησιμοποιεί μεθόδους αξιολογημένες από ομοτίμους για να μελετά την επίδραση της κλιματικής αλλαγής σε συγκεκριμένες καταστροφές. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η κλιματική αλλαγή καθιστά την Ευρώπη πιο εύφλεκτη, αυξάνοντας κατακόρυφα τις πιθανότητες εμφάνισης των συνθηκών που τροφοδότησαν τις μεγαπυρκαγιές της εβδομάδας σε Γαλλία και Ισπανία.
Οι τεράστιες φωτιές εξαπλώθηκαν γύρω από το Μπορντό και τη Μαδρίτη, αναγκάζοντας μαζικές εκκενώσεις και καταστρέφοντας εκατοντάδες σπίτια, σε συνθήκες που ακολούθησαν παρατεταμένη ξηρασία και καύσωνα. Η υπερθέρμανση του πλανήτη κατέστησε τον συνδυασμό υψηλών θερμοκρασιών, ξηρού εδάφους και ανέμων τουλάχιστον διπλάσια πιθανό στη Γαλλία και τουλάχιστον 20 φορές πιθανότερο στην Ισπανία, σύμφωνα με την ανάλυση.
Τι σημαίνει αυτό για την περιοχή και για την Ελλάδα
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που περιλαμβάνεται ρητά στη μελέτη, τα ευρήματα έχουν πρακτική σημασία: ακόμη κι αν οι μηχανισμοί πρόληψης και κατάσβεσης πετυχαίνουν να μειώσουν τον αριθμό των συμβάντων, το «παράθυρο κινδύνου» κάθε καλοκαίρι διευρύνεται και οι πυρκαγιές που θα ξεσπάσουν είναι πιθανό να είναι πιο ακραίες. Αυτό σημαίνει ότι η επένδυση στη διαχείριση των δασών και στην ετοιμότητα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς οι καιρικές συνθήκες κινούνται προς την επιδείνωση.
Οι συγγραφείς της μελέτης καταλήγουν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας εντείνει τον καιρό πυρκαγιάς σε ολόκληρη τη Νότια Ευρώπη και συνιστούν την περαιτέρω ελαχιστοποίηση του κινδύνου μέσω βελτιωμένης διαχείρισης — συμπεριλαμβανομένων των ελεγχόμενων καύσεων — και μιας πιο ανθεκτικής στο κλίμα προσέγγισης στη χρήση της γης.
Πιστεύετε ότι η Ελλάδα είναι επαρκώς προετοιμασμένη για τα ολοένα και πιο επικίνδυνα καλοκαίρια; Μοιραστείτε τη γνώμη σας στα σχόλια.
